الشيخ محمد الصادقي الطهراني

420

رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)

بپذيرد . 12 - هديه‌اش را قبول كند . 13 - صله‌اش را جبران كند . 14 - نعمتش را سپاس گويد . 15 - به‌خوبى و شايستگى ياريش كند . 16 - ناموسش را نگهبان باشد . 17 - حاجتش را برآورده سازد . 18 - درخواستش را حتىالامكان لباس عمل بپوشاند . 19 - عطسه‌اش را رحمك‌اللَّه گويد . 20 - گمشده‌اش را راهنما باشد . 21 - به‌سلامش پاسخ گويد . 22 - با او خوش سخن باشد . 23 - نعمتش را پاسخ دهد . 24 - قسمش را بپذيرد . 25 - با دوستانش دوست بوده دشمنى نكند . 26 - در دو حال ستم‌كارى و ستم‌ديدگى ياريش كند كه ياريش در ستم‌كارى اين است كه او را از ستم باز دارد و در ستم‌ديدگى اين‌كه او را در بازستاندن حقش يارى كند . 27 - او را در گرفتارىها تنها نگذارد . 28 - خوارش نسازد . 29 - آن‌چه را براى خودش مىپسندد براى او نيز بپسندد 30 - و از آن‌چه ناپسندش آيد براى او نيز نپسندد . و اگر كسى از شما يكى از اين حقوق برادرى را رها كند به‌روز رستاخيز از او مطالبه خواهد كرد ، و خدا هم عليه او حكم خواهد فرمود . مسأله‌ى 907 - بسيارى از اين حقوق متقابل و هم‌آهنگ است كه اگر برادر دينيت آن را نسبت به‌شما رعايت نكرد شما نيز لازم نيست آن را نسبت به‌او رعايت كنى ، ولى بعضى از آن‌ها به‌طور كلى و مطلق واجب است ، مثلًا اگر او شما را در ستم‌ديدگيتان كمك نكرد بر شما واجب است به‌او كمك كنى ، و اگر او نسبت به‌شما حفظالغيب نكرد شما بايستى حفظالغيب او را مراعات كنى ، و اگر ناموس و يا مال و عرض و آبروى شما را حفظ نكرد شما بايد حفظ كنى ، و بالاخره برحسب موازين شرع معلوم است كه كدام‌يك از اين سى حق واجب مستقل است و كدامين آن‌ها واجب هم‌آهنگ و متقابل . مسأله‌ى 908 - اگر شخص مورد غيبت در نظر غيبت‌كننده متجاهر به‌فسق يعنى علنى گناهى را در انظار مردم بدون هيچ‌گونه شرمى انجام مىدهد غيبتش حلال است ، ولى اگر در نظر شنونده نه متجاهر است و نه مانند او غيبتش حرام است ، و شنيدن چنان غيبتى نيز حرام است ، ولى جاى نهى از منكر هم نيست زيرا منكر بايستى در نظر عاملش منكر باشد تا بتوان از آن نهى كرد ، مگر آن‌كه نظر غيبت‌كننده خطا باشد كه در اين صورت نخست بايد او را قانع كرد كه خطا مىكند ، و سپس اگر بر اين غيبت از روى